|
Prawo do włączania w wychowanie programów
profilaktycznych dają szkołą rozporządzenia i ustawy: Rozporządzenie MEN i S z dn. 31-01-2003 r. w sprawie szczególnych form działalności wychowawczej i zapobieganie wśród dzieci i młodzieży zagrożonych uzależnieniem.
Rozporządzenie MEN i S z dn. 31-01-2002 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół.
Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego z dn. 19-08-1994 r.
Ustawa z dn. 26-10-1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
Ustawa z dn. 24-04-1997 r. o przeciwdziałaniu narkomanii.
Szkolenie Rady Pedagogicznej na temat:
„Zapobieganie niedostosowaniu społecznemu w szkole – tworzenie programu profilaktyki”
przeprowadzone przez pedagoga szkolnego – panią G. Polak. w dniu 10.12.2002 r.
Prelekcję opracowano w oparciu o materiały zgromadzone podczas:
- szkolenia zorganizowanego przez WOM w dn.30.09.2002r. na temat „Tworzenie szkolnego programu profilaktyki” - kursu zorganizowanego przez Samorządowy Ośrodek Doskonalenia w Częstochowie 15 i 19.11.2002r.
Zapobieganie niedostosowaniu społecznemu w szkole –tworzenie programu profilaktyki.
Szkoła inne placówki opiekuńczo- wychowawcze wspierając rozwój dzieci i młodzieży, mają również za zadanie ochronę zdrowia i stwarzanie warunków do zdobycia wiedzy i umiejętności służących przeciwdziałaniu wszystkiemu co zagraża zdrowiu i bezpieczeństwu. Obecnie coraz większa liczna uczniów zaczyna przejawiać zachowania sugerujące zagrożeniem niedostosowaniem społecznym. Wzrasta spożycie alkoholu wśród dzieci szkoły podstawowej, rozszerza się nikotynizm, modna stała się marihuana, a także zwiększył się stopień zainteresowania pornografią( nawet w młodszym wieku szkolnym). Te wszystkie czynniki powodują zachwianie w hierarchii wartości i poszukiwanie łatwych i szybkich metod rozładowania lęku, niepewności i lub frustracji.
Symptomy niedostosowania społecznego.
1. Wulgaryzmy, brak kultury osobistej- mogą one wynikać z: - obyczaj środowiskowy - wzorce wyniesione z domu - upust emocji - chęć zwrócenia na siebie uwagi - wyraz buntu , manifestowanie dorosłości - wzorce w mediach - zaburzone relacje osobowe nauczyciel- uczeń - brak reakcji nauczycieli i innych dorosłych - solidaryzowanie się z grupą o takich samych zachowaniach - ubóstwo języka 2. Wagary – które mogą wynikać: - uległość wobec kolegów - trudności w nauce - surowy nauczyciel, strach przed klasówką - brak zainteresowań u uczniów - niemożność sprostania ambicjom rodziców - nuda na lekcjach - wyjścia rytualne(21 marca), atrakcje sezonowe - brak dyscypliny - poczucie bezkarności - złośliwość wobec nauczycieli - chęć zaimponowania innym 3. Brak zainteresowania nauką – spowodowane: - niedostosowanie wymagań do możliwości uczniów - niejasne kryteria oceniania - faworyzowanie niektórych uczniów - mało przydatne życiowo informacje w programach szkolnych - lenistwo - osoba nauczyciela - brak systematyczności - jednorodny nudny pokaz - wpływ rówieśników w klasie - brak zainteresowania ze strony rodziców - ucieczka w ciekawsze pomysły - nauka dla oceny 4. Palenie papierosów, narkotyki, alkohol – powodem może być: - ciekawość - odnalezienie się w grupie - reklama - pozowanie na „ macha”, filmy - wzór w dorosłych - sposób odreagowania stresu - moda, szpan - podkreślanie swojej dorosłości - uległość wobec grupy - przekora, bunt - nuda - nieumiejętność radzenia sobie z życiem 5. Agresja może objawiać się poprzez: - odpowiedz na prowokację - wpływ środków masowego przekazu - bezkarność - negatywne wzorce - chęć zaistnienia w grupie - chęć dominowania - odreagowanie stresu - sposób na załatwianie spraw - prowokująca postawa dorosłych - nieumiejętność radzenia sobie z życiem - moda na agresję- brak kontaktów z rodzicami - zły przykład dorosłych - deprawacja potrzeb
Aby temu zapobiegać szkolne programy wychowawcze zawierają profilaktykę i wykorzystują programy profilaktyczne do przeciwdziałania rozprzestrzenianiu się patologii.
Współczesna profilaktyka naukowa wyróżnia trzy poziomy profilaktyki: 1. profilaktyka pierwszorzędowa 2. profilaktyka drugorzędowa 3. profilaktyka trzeciorzędowa Prawo do włączania w wychowanie programów profilaktycznych dają szkole ustawy i rozporządzenia: 1. Rozporządzenie MEN i S z dn. 31 stycznia 2002r.zmieniające rozporządzenie w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz szkół. 2. Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego z dn.19 sierpnia 1994r. 3. Ustawa z dn.26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. 4. Ustawa z dn. 24 kwietnia 1997r. o przeciwdziałaniu narkomanii.
Do problemu profilaktyki możemy podejść dwukierunkowo, ponieważ profilaktyka zawiera w sobie czynniki ryzyka i czynniki chroniące.
Profilaktyka
Eliminacja lub redukcja czynników ryzyka
Czynniki ryzyka:
Cechy sytuacje, warunki sprzyjające powstania zachowań ryzykownych.
Najważniejsze zachowania ryzykowne: - palenie tytoniu - używanie innych środków (narkotyków, środków wziewnych, leków) - wczesna aktywność seksualna - zachowania agresywne i przestępcze
Wzmacnianie czynników chroniących
Czynniki chroniące:
Cechy, sytuacje, warunki zwiększające odporność na działanie czynników ryzyka
Najważniejsze czynniki chroniące: - silna wieź emocjonalna z rodzicami – okazywanie szacunku, wstrzymywanie się w obecności dziecka z uwagami, unikanie plotek, prowadzenie zajęć warsztatowych dla rodziców, prowadzenie zajęć integrujących w klasie, wykorzystanie rodziców na terenie szkoły np. zajęcia z rodzicem lekarzem - zainteresowanie nauką szkolną – klimat w klasie, organizacja zajęć pozaszkolnych, sportowych, konkursów, kół zainteresowań, pomocy psychologiczno- pedagogicznej - regularne praktyki religijne – dobry katecheta, współpraca z wychowawcami np. podczas rekolekcji, zasada tolerancji - poszanowanie prawa, wartości i autorytetów społecznych – podnoszenie ważności świąt np. Niepodległości, umieszczenie w statucie szkoły punktów odnośnie poszanowanie prawa, autorytetów, norm - przynależność do pozytywnej grupy rówieśniczej – zajęcia integrujące klasę, tworzenie klubów europejskich, harcerstwa i inne
Tworząc program profilaktyki najpierw przeprowadzamy diagnozę sytuacji w szkole stosując takie narzędzia jak: ankiety, obserwację, przegląd dokumentacji. Zbieranie informacji: Przegląd protokołów Rady Pedagogicznej, dziennik pedagoga, dzienniki zespołów samokształceniowych, księga wypadków szkoły, porady lekarskie, analiza spotkań z rodzicami, godziny wychowawcze, tematyka zebrań z rodzicami, bardzo duże znaczenie ma obserwacja.
Gdy nie ma widocznych
czynników ryzyka ( profilaktyka pierwszorzędowa) należy skupić się na
wzmacnianiu czynników chroniących. G. Polak
|